Onder 3.11 Gerechtshof Den Haag 5 juli 2016

Het EHRM heeft overwogen dat art. 6 lid 3 onder d EVRM de verdachte geen onbeperkt recht geeft op het horen van getuigen en dat het in de eerste plaats aan de nationale gerechten is te beslissen of het gewenst is een getuige te horen (EHRM 26 januari 2010, NJ 2010, 449, King t. Verenigd Koninkrijk). Ook indien juist is dat getuigen terughoudend zijn om ten gunste van genocideverdachten te verklaren, brengt dat nog niet zonder meer mee dat sprake is van een flagrante inbreuk op het recht op een eerlijk proces. Terughoudendheid van potentiele getuigen kan immers tal van oorzaken hebben. Dat de terughoudendheid van getuigen in genocideprocessen in Rwanda het gevolg zou zijn van de wijze waarop het proces is ingericht blijkt niet. Evenmin blijkt dat de Rwandese autoriteiten in individuele zaken de getuigen hebben getracht te beïnvloeden. Het feit dat het ontkennen van genocide in Rwanda strafbaar is gesteld vormt geen inbreuk op een eerlijk proces, nu aan getuigen immuniteit is verleend voor hetgeen zij in een strafzaak verklaren. Ook overigens is onvoldoende gebleken dat de Rwandese autoriteiten een klimaat hebben geschapen waardoor getuigen zich geïntimideerd voelen om ten gunste van genocideverdachten te verklaren. Weliswaar wijst [Y] in dit verband op een verklaring van de toenmalige minister van justitie, Tharcisse Karugarama, maar blijkens de internetlink waarnaar [Y] in voetnoot 46 van de memorie van antwoord in principaal appel, memorie van grieven in incidentele appel verwijst, ging het daarbij om getuigen die zelf van genocide verdacht werden. Hoe dit ook zij, deze uitspraak van Karugarama dateert van begin 2007. Dat deze uitspraak nog van invloed zal zijn op de bereidheid van getuigen om te verklaren in het proces van [Y] acht het hof niet waarschijnlijk. Ten slotte constateert het hof dat de Deputy Senior District Judge Emma Arbuthnot in haar vonnis van 22 december 2015 inzake Brown tegen Rwanda, na een uitgebreid feitenonderzoek, heeft geoordeeld dat weliswaar niet ontkend kan worden dat sommige getuigen bang zijn om te getuigen (waarbij die angst overigens vaak eerder wordt ingegeven door verwachte repercussies vanuit de omgeving dan van de overheid), maar dat daar tegenover staat dat ook zonder de bescherming van de Transfer Law vele getuigen bereid zijn gebleken in Rwanda te getuigen voor de verdediging, zowel in het High Court als in de (lokale, informele) gacaca-processen. Daarbij heeft zij in aanmerking genomen dat (i) aan getuigen immuniteit is verleend voor wat zij voor de rechter verklaren, (ii) dat de mogelijkheid bestaat een anonieme getuigenverklaring af te leggen, (iii) dat een getuige via videolink kan worden gehoord en (iv) dat is voorzien in een beschermingsprogramma voor getuigen. Het hof sluit zich bij dit oordeel aan en concludeert derhalve dat ook in dit opzicht niet aannemelijk is dat sprake is van een flagrante strijd met het recht op een eerlijk proces.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/394fd1638bbe09ef5445176250157b8417585e0b7893ade67f2dc19b6fb456b8 | shasum -a 256