Alinea 9 Parket bij de Hoge Raad 15 juni 1976

In zijn arrest van 24 juni 1975, NJ 1975, no. 450, met noot van GE Mulder, heeft Uw Raad arrest gewezen in de geruchtmakende zaak betreffende de verspreiding van pamfletten, inhoudende kwetsende opmerkingen van racistische aard jegens Surinamers en Antillianen (vgl. art. 137e Sr) waarin het Haagse Hof tot ontslag van rechtsvervolging was gekomen. In de cassatieschriftuur van de PG waren destijds twee middelen vervat. Het eerste verweet het Hof schending van art. 1 van het hieronder nader te noemen New Yorkse Verdrag, het tweede hield in dat het Hof een ontoelaatbare deelvrijspraak had gegeven, nl. van de woorden "vanwege hun ras", die echter als een essentieel bestanddeel van de telastelegging moesten worden beschouwd. Nu zou men verwacht hebben, dat Uw Raad op grond van het eerste cassatiemiddel, waarin het hete hangijzer, het begrip "ras" aan de orde werd gesteld, de zaak had aangevat, doch dat geschiedde niet. Uw Raad onderzocht eerst of het ontslag van rechtvervolging eigenlijk niet een vrijspraak moest zijn en kwam inderdaad - de lijn van de PG verder doortrekkende - tot die conclusie. Men zou hebben kunnen verwachten, dat Uw Raad daarna het eerste middel bij de horens zou hebben gevat. Dat ging echter wat moeilijk, omdat de Heer Requirant in zijn middel geen directe liaison had gelegd tussen de schending van voormeld verdrag, met name dus van het begrip ras, en het gebruik van het begrip ras in de telastelegging. Was dat wel geschied, dan zou wellicht langs deze weg zijn vastgesteld, dat gegeven de onjuiste interpretatie van het begrip ras de wezenlijke vrijspraak toch weer niet wezenlijk was, zodat cassatie mogelijk was en het middel gegrond. Vgl. over deze methodiek o.m. HR. 25 nov. 1958, NJ 1959 no. 183 en 30 okt. 1973, NJ 1974. Kennelijk omdat een niet-ontvankelijkheid van het O.M. nu het alternatief zou moeten zijn (vgl. o.m. HR. 6 jan. 1919 W 10376; 19 nov. 1934, NJ 1935 no. 349) - uiteraard een zeer onbevredigende en een voor het publiek onbegrijpelijke, uitkomst - knoopte Uw Raad aan bij een argument, dat de Heer Requirant slechts in de toelichting bij zijn eerste middel had aangevoerd (m.i. had ZEGA dat beter als een afzonderlijk middel kunnen opvoeren) nl. dat het Hof de telastelegging verkeerd had uitgelegd, omdat in het geciteerde pamflet anders dan het Hof had aangenomen uitsluitend niet-blanke Surinamers en Antillianen werden bedoeld. Een op zich zelf opvallende ingreep, want, zoals ook door de annotator GE Mulder werd opgemerkt, pleegt Uw Raad de feitelijke rechter in zijn exegese van feitelijke bewoordingen van de telastelegging te respecteren. Het resultaat was echter, dat thans toch nog mogelijk werd de zoëven besproken methode: de gegeven vrijspraak was toch weer geen vrijspraak, en cassatie was geïndiceerd. Alleen is opvallend, dat middel I (ondanks de zoëven genoemde toelichting) daarbij uitdrukkelijk buiten bespreking werd gelaten. Formeel is derhalve de grond waarop werd gecasseerd niet door het O.M., maar door Uw Raad zelf bijgebracht, en dat in een zaak waarin uitsluitend het O.M. in cassatie is gegaan. Ik herinner in dit verband aan HR. 30 maart 1976 (no. 68126).

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/1663aa49ae0acb688d97d562a48711bd52e8a0f8f941f621b52d3ce41260c85e | shasum -a 256