Onder 6.17. Parket bij de Hoge Raad 20 januari 2015

De ‘grondnorm’ waarop de oplegging van het alcoholslotprogramma – en de daarmee gepaard gaande initiële ongeldigverklaring van het rijbewijs – rust is art. 130 WVW94, welke bepaling ook al in de voorganger van die wet, de Wegenverkeerswet (1935) was te vinden. In de verkeersrechtelijke wandeling noemt men dat administratiefrechtelijke kader de ‘vorderingsprocedure’. Van oudsher kan het rijbewijs worden ingevorderd indien het vermoeden bestaat dat de houder van een rijbewijs niet langer beschikt over de rijvaardigheid dan wel geschiktheid, vereist voor het besturen van een of meer categorieën van motorrijtuigen waarvoor dat rijbewijs is afgegeven (art. 130 lid 2 WVW94). Behalve de daadwerkelijke vordering kan de politie ook een schriftelijke mededeling doen aan het CBR, onder vermelding van de feiten en omstandigheden die aan dat vermoeden ten grondslag liggen. Deze feiten en omstandigheden zijn niet in de (formele) wet zelf opgenomen maar in een ministeriële regeling – thans de Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011. Op basis van de oude Wegenverkeerswet leidde een invordering of mededeling tot een nader onderzoek naar de rijvaardigheid dan wel rijgeschiktheid, in de vorm van en praktijktest en/of een (medisch) onderzoek. In de “nieuwe” Wegenverkeerswet 1994 werd echter de basis gelegd voor het in plaats van een nader onderzoek, opleggen van een educatieve maatregel alcohol en verkeer (de EMA). De gevallen die daarvoor in aanmerking kwamen waren in de voorganger van de huidige Regeling 2011 opgenomen in de Regeling 1996 , en komen – in hoofdlijnen – overeen met de gevallen die thans in aanmerking komen voor het ASP. Na de opname van de EMA is de Regeling op educatief gebied uitgebreid, met de lichte EMA en de EMG, de educatieve maatregel gedrag en verkeer. Historisch gezien vinden al deze maatregelen, met art. 130 WVW94 als uitgangspunt, hun oorsprong in het vermoeden, dat de bestuurder niet over de vereiste rijgeschiktheid beschikt. Volgens de regeling en evenzeer volgens de ABRvS is naar de huidige stand van zaken de beoordeling van de gegrondheid van een dergelijk vermoeden, bijvoorbeeld d.m.v. een (medisch) onderzoek echter geen voorwaarde voor oplegging van het ASP. Aldus is voor degene die op basis van art. 131 lid 1 sub b. WVW94 de verplichting tot het volgen van het ASP opgelegd krijgt het onderliggende vermoeden dus geen vervolg in de vorm van een nadere vaststelling van dat vermoeden. Daarmee is dat vermoeden ook niet nader te weerleggen. Dat blijkt in de uitwerking van de regeling in het Reglement Rijbewijzen: een voor continuering van de rijbevoegdheid vereiste verklaring van geschiktheid wordt blijkens art. 103 RR eerst geregistreerd indien de betrokkene aan de vereisten voor deelname aan het ASP heeft voldaan, waarna een rijbewijs B met code 103 wordt afgegeven. Ook als op basis van art. 131 lid 1 sub 3 WVW94 de maatregel van een onderzoek naar de rijvaardigheid of geschiktheid is opgelegd wordt het ASP opgelegd, indien uit dat onderzoek blijkt dat de betrokkene niet als niet rijvaardig of ongeschikt moet worden beoordeeld (art. 134 lid 7 WVW94 in verbinding met art. 17 sub g Regeling). Als sluitstuk wordt op grond van art. 97 RR bij het uitblijven van deelname aan het ASP gedurende vijf jaar in het geheel geen verklaring van geschiktheid geregistreerd door het CBR, hetgeen de onmogelijkheid om enig rijbewijs (behoudens Am) te verkrijgen meebrengt. Dat maakt dat de regeling een hoog “Catch 22” karakter heeft: degene die wordt geverbaliseerd met een alcoholgehalte dat zich bevindt binnen de in de Regeling genoemde grenzen laadt het vermoeden op zich dat hij niet over de vereiste geschiktheid beschikt, welk vermoeden hoe dan ook verplicht tot deelname aan het ASP en zonder deelname aan het ASP gedurende vijf jaar van rechtswege in de weg blijft staan aan de registratie van een verklaring van geschiktheid.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/4284342bde093c9b63090918f72709e3d5cfb386455eb8f15d9b5444a8fa2520 | shasum -a 256