Onder 2.30. Parket bij de Hoge Raad 3 februari 2017

De uitdrukking ‘fishing expedition’ wordt dikwijls in de mond genomen in dit verband, maar wat hieronder moet worden verstaan is nergens in de wet omschreven . Zij roept associaties op met een ‘sleepnet’ dat over de zeebodem wordt gehaald, waarmee niet alleen de beoogde vissoorten of fruits de mer boven water worden gehaald maar ook ‘bijvangst’. De uitdrukking ontbeert evenwel de juridische precisie die mag worden verwacht wanneer het gaat om de afbakening van overheidsbevoegdheden en grondrechten. In wezen betreft het hier een toepassing van de eisen van proportionaliteit. Indien sprake is van een inmenging door een overheidsorgaan in de uitoefening van het recht op privacy (want daar gaat het meestal om in dit type gevallen), vereist art. 8 lid 2 EVRM niet alleen dat de inmenging in de wet is geregeld, maar ook: dat de inmenging plaatsvindt ten behoeve van een legitiem doel; dat de inzet van het door de overheid gebezigde middel in een redelijke verhouding staat tot dat doel (proportionaliteit), in welk verband mede van belang is of een andere, minder belastende methode beschikbaar is om dat doel te bereiken (subsidiariteit). Ten slotte is een afweging vereist van de wederzijds bij het concrete geval betrokken belangen. Een zoekactie door de Belastingdienst zonder een concrete aanwijzing dát de persoon van wie de informatie wordt gevorderd in staat is de gevraagde informatie te verschaffen, of zonder concrete aanduiding van de te verschaffen informatie, zal niet snel aan deze verdragsrechtelijke vereisten voldoen. De startinformatie (d.w.z. informatie die de Belastingdienst aanleiding geeft tot het instellen van een onderzoek) kan algemeen van aard zijn, zoals die verkregen door analyse van economische gegevens (zoals omzetcijfers, gemiddelde kosten per producteenheid) in de desbetreffende bedrijfstak of verwante bedrijfstakken zoals toeleveranciers en vervoerders, dan wel specifiek (bijv. onverklaarbaar snel opeenvolgende vastgoedtransacties van één persoon). Om in kort geding een vordering in te stellen op grond van art. 47 AWR is meer nodig dan zulke algemene startinformatie. In de terminologie van de Hoge Raad: er moeten voldoende aanknopingspunten zijn om aannemelijk te achten dat de betrokkene die gegevens en inlichtingen kan verstrekken. Daarnaast geldt dat de inmenging door de Belastingdienst in voorkomend geval moet kunnen voldoen aan de vereisten van art. 8 lid 2 EVRM (geen ‘fishing expedition’).

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/3f751c0908d569dc0aff4d4deffd04f72f603ea3671dba9b4a16a34fdd3992c1 | shasum -a 256