Onder 2.5. Parket bij de Hoge Raad 22 september 2017

Mijns inziens is het oordeel van de rechtbank niet in strijd met het recht en ook niet onbegrijpelijk. Uit het enkele gegeven dat de rechtbank twee omstandigheden uitdrukkelijk in haar vonnis heeft benoemd, volgt niet dat de rechtbank meende dat niet álle omstandigheden van het geval van belang zijn. Het is niet onbegrijpelijk dat de rechtbank de hoogte van het in de onderneming gegenereerde inkomen en het al dan niet bestaan van concrete uitbreidingsmogelijkheden als de belangrijkste kwesties beschouwde en het is niet ontoelaatbaar dat zij zich in haar motivering daartoe heeft beperkt. Door wat betreft het eerste aansluiting te zoeken bij de in het bedrijf van [betrokkene 2] c.s. gegenereerde omzet, zou de rechtbank [betrokkene 2] c.s. mogelijk hebben tekortgedaan indien de bedrijfskosten zeer laag zouden zijn geweest en dus het netto resultaat voor belastingen relatief hoog, maar dat is niet het geval. Het resultaat van de onderneming bedroeg in de afgelopen jaren gemiddeld € 12.433 per jaar. Hoezeer ook het ondernemerschap van [betrokkene 2] c.s. respect verdient, dat neemt niet weg dat het realistisch is om – volgens hetgeen de rechtbank met haar overweging impliceert – onder ogen te zien dat aldus hun stok niet zeer ver reikt. Waar [betrokkene 2] c.s. zich op het wegvallen van uitbreidingsmogelijkheden hebben beroepen, heeft de rechtbank zich vervolgens terecht de vraag gesteld of zulke mogelijkheden – de onteigening weggedacht – er inderdaad waren. In navolging van de deskundigen is de rechtbank ervan uitgegaan dat van het bestaan van ‘concrete uitbreidingsmogelijkheden’ niet kan worden uitgegaan. Op grond van een en ander is de rechtbank klaarblijkelijk tot de conclusie gekomen dat een redelijk handelend persoon in de omstandigheden van [betrokkene 2] c.s., indien hij zijn bedrijf niet meer op het onteigende kan voortzetten, niet voor algehele bedrijfsverplaatsing zal kiezen, maar in plaats daarvan voor een reconstructie waarbij het bedrijf gedeeltelijk wordt verplaatst, en de onderneming dus deels op de reeds door [betrokkene 2] c.s. in gebruik zijnde maar niet onteigende gronden en deels op nieuw aan te kopen gronden wordt voortgezet. Aan de nadelen die met een gedeeltelijke bedrijfsverplaatsing gepaard gaan, is vervolgens door de rechtbank tegemoet gekomen door toekenning van schadeloosstelling voor herinvesteringsschade (rechtsoverweging 2.41 e.v.), aankoopkosten (rechtsoverweging 2.45), kosten voor een aankoopmakelaar en een deskundige teeltkundig bodemonderzoek (rechtsoverweging 2.49 e.v.), kosten voor de aanleg van een beregeningsinstallatie op de vervangende grond (rechtsoverweging 2.52 e.v.), overige aanpassingskosten (rechtsoverweging 2.56 e.v.), inkomensschade (rechtsoverweging 2.59), omrijschade (rechtsoverweging 2.61.1 e.v.) en opbrengstverlies (rechtsoverweging 2.65 e.v.). Naar het kennelijke, niet onjuiste en evenmin onbegrijpelijke oordeel van de rechtbank worden [betrokkene 2] c.s. aldus in een gelijkwaardige vermogens- en inkomenspositie gebracht ten opzichte van de situatie vóór onteigening.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/03891ce1510807ef054f08260c525e8d2b066f32642f17c69025ec71279f803a | shasum -a 256