Alinea 29 Parket bij de Hoge Raad 17 maart 2020

9. Wat betreft het politieverhoor kent het recht van de verdachte op toegang tot rechtsbijstand grosso modo twee verschijningsvormen: (1) het recht op de raadpleging van een raadsman voorafgaande aan het politieverhoor (hierna ook: het consultatierecht), en (2) het recht op bijstand van een raadsman tijdens het politieverhoor (hierna ook: het recht op verhoorbijstand). Na de uitspraak van het EHRM in de zaak Salduz in 2008 onderschreef de Hoge Raad alleen het consultatierecht: de (aangehouden) verdachte dient de gelegenheid te krijgen om voorafgaand aan het politieverhoor een advocaat te raadplegen. Wordt die gelegenheid binnen redelijke grenzen onvoldoende geboden, dan levert dat in beginsel een vormverzuim op als bedoeld in artikel 359a Sv. Dat verzuim zal in de regel leiden tot bewijsuitsluiting op de grond dat een belangrijk strafvorderlijk voorschrift of rechtsbeginsel in aanzienlijke mate is geschonden. In 2015 vulde de Hoge Raad het recht van de verhoorde verdachte op toegang tot rechtsbijstand aan, wederom naar aanleiding van EHRM-rechtspraak, en aanvaarde voortaan ook het recht op de aanwezigheid van een raadsman tijdens het politieverhoor, tenzij dwingende redenen daaraan in de weg staan. Uiteraard kan de verdachte afstand doen van dat recht. Niet naleving van het recht op verhoorbijstand zal in beginsel eveneens een vormverzuim in de zin van artikel 359a Sv opleveren, zij het dat de Hoge Raad een dergelijk verzuim in de regel minder ernstig acht dan de veronachtzaming van het consultatierecht. Aan dit verzuim hoeft dan ook niet noodzakelijk hetzelfde rechtsgevolg – bewijsuitsluiting – verbonden te worden. De Hoge Raad gunde in zijn uitspraak de strafrechtspraktijk een overgangsperiode. Vanaf 1 maart 2016 diende toepassing te worden gegeven aan de regel dat een aangehouden verdachte het recht heeft op bijstand van een raadsman tijdens het politieverhoor. Bij het bepalen van de ernst van het verzuim kon de rechter in aanmerking nemen of de verhorende opsporingsambtenaren van deze aanscherping van de regels op de hoogte waren. In een arrest van 6 september 2016 oordeelde de Hoge Raad dat geen terugwerkende kracht toekomt aan het (in het arrest van 22 december 2015 uitgekristalliseerde) recht op verhoorbijstand, zodat daarop eerst voor politieverhoren vanaf 22 december 2015 een beroep kon worden gedaan. Dit alles leidde ertoe dat het ontbreken van de gelegenheid tot verhoorbijstand pas vanaf 22 december 2015 een vormverzuim opleverde en pas vanaf 1 maar 2016 kon leiden tot bewijsuitsluiting. Nadien heeft de Hoge Raad dit oordeel geregeld tot uitdrukking gebracht in zijn rechtspraak.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/e8526adff6ae63bc9a8c1a8c201b933574e39f8f71b8df64b3f1bc711ea25606 | shasum -a 256