Onder 3.4.3 Parket bij de Hoge Raad 7 december 2022

Ik kom ten derde te spreken over een Hoge Raad-arrest van 13 juli 2012. In dit geval was sprake van een geschil tussen de curator in het faillissement van Cekadak Noord B.V. en haar moedervennootschap JVS Beheer B.V. Door de bank was aan deze vennootschappen, behorende tot hetzelfde concern, gezamenlijk een lening en rekening-courantkrediet verstrekt van telkens ƒ 500.000,--. Nadat de lening en het krediet door de bank zijn beëindigd, waren de vennootschappen uit hoofde daarvan aan de bank gezamenlijk nog verschuldigd een bedrag van € 432.730,34. Vervolgens is Cekadak Noord B.V. failliet verklaard en is van de rekening van JVS Beheer B.V. een bedrag van € 172.689,61 afgeboekt ter delging van de resterende schuld ad € 432.730,34. Tussen beide vennootschappen bestond een rekening-courantverhouding uit hoofde waarvan Cekadak Noord B.V. ten tijde van haar faillissement € 147.966,-- te vorderen had van JVS Beheer B.V. In deze procedure vorderde de curator onder meer betaling van JVS Beheer B.V. op de grond dat Cekadak Noord B.V. de rest van de schuld aan de bank had afgelost en dat JVS Beheer B.V. de helft van de aflossing van de schuld diende te dragen. De vordering werd toegewezen door de rechtbank, afgewezen door het gerechtshof. De redenering van het gerechtshof kwam neer op het volgende. Uit een door JVS Beheer B.V. overgelegde brief van de bank blijkt dat de bank voorafgaande aan het faillissement de rekeningen van Cekadak Noord B.V. en JVS Beheer B.V. heeft gesaldeerd, dat de vennootschappen daarna nog slechts het resterende saldo van € 222.380,72 behoefden te voldoen en dat JVS Beheer B.V. vervolgens genoemd bedrag van € 172.689,61 heeft afgelost. Doordat de rekeningen van Cekadak Noord B.V. slechts debetstanden vertoonden en de rekeningen van JVS Beheer B.V. slechts creditstanden, heeft JVS Beheer B.V. bij genoemde saldering de bedragen van € 402,38 en € 223.287,24 voldaan ter aflossing van de schuld uit de lening en de kredietfaciliteit. In totaal heeft JVS Beheer B.V. derhalve een bedrag van € 396.379,23 voldaan ter aflossing van die schuld. Dat is ruim meer dan de som van de helft die JVS Beheer B.V. diende te dragen (€ 216.365,17), en haar schuld uit de rekening-courantverhouding met Cekadak Noord B.V. (oorspronkelijk € 147.966,--). De curator heeft derhalve niets van JVS Beheer B.V. te vorderen. Het principale cassatieberoep keerde zich tegen genoemd oordeel van het gerechtshof dat JVS Beheer B.V. door de saldering door de bank die is vermeld in de brief van de bank de schuld heeft afgelost voor de bedragen van € 402,38 en € 223.287,24. En met succes, aldus de Hoge Raad. Door zo te oordelen heeft het gerechtshof de feitelijke grondslag van het verweer van JVS Beheer B.V. aangevuld en is het zonder enige overweging voorbijgegaan aan de herhaalde opmerking van de curator in de stukken dat de in deze brief omschreven saldering niet heeft plaatsgevonden. Bovendien blijkt uit deze brief en een bepaald dagafschrift onmiskenbaar dat die saldering niet heeft plaatsgevonden. Het incidentele cassatieberoep klaagde dat het gerechtshof bij dit oordeel ten onrechte is voorbijgegaan aan de stelling van JVS Beheer B.V. dat zij in haar onderlinge verhouding tot Cekadak Noord B.V. niet draagplichtig is met betrekking tot de schuld, omdat de schuld binnen het concern waarvan JVS Beheer B.V. en Cekadak Noord B.V. deel uitmaken voor rekening komt van laatstgenoemde. Eveneens met succes, aldus de Hoge Raad. Het gerechtshof heeft kennelijk op basis van bepaalde - niet in geschil zijnde - feiten en de hoofdregel van art. 6:6 lid 1 BW aangenomen dat, zoals door de curator aan zijn vordering ten grondslag is gelegd, Cekadak Noord B.V. en JVS Beheer B.V. de schuld voor gelijke delen hebben te dragen. Daarmee is het gerechtshof inderdaad zonder voldoende motivering voorbijgegaan aan genoemde stelling van JVS Beheer B.V. Deze hoofdregel ziet op de aansprakelijkheid in de verhouding tussen de schuldeiser en de schuldenaren die de betrokken prestatie verschuldigd zijn en niet op de onderlinge draagplicht van de schuldenaren. Uit de rechtsverhouding die tussen de schuldenaren bestaat, kan een andere verdeling van die onderlinge draagplicht volgen, op grond waarvan de schuldenaar die meer heeft betaald dan hem in de onderlinge verhouding aangaat, regres kan nemen op de andere schuldenaar of schuldenaren. Het gerechtshof had derhalve moeten ingaan op genoemde stelling van JVS Beheer B.V. Met het oog op de behandeling van de zaak na cassatie en verwijzing, merkte de Hoge Raad nog het volgende op:

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/bc43e798c324122e4e35f00ab557d97f19d980d69701b831a7f7c056904df942 | shasum -a 256