Onder 3.29 Parket bij de Hoge Raad 29 november 2024

Op dit punt moet ik terugdenken aan 2001. Bakels, toen een zeer ervaren raadsheer in het Amsterdamse hof, gaf een cursus aan appelrechters en hun juridische ondersteuning. Ik was erbij. Bakels sprak over het dilemma dat zich bij alle uitleg van gedingstukken voordoet: wie er te weinig in leest doet de steller ervan tekort, maar wie er te veel in leest, namelijk meer dan de wederpartij behoefde te begrijpen, doet de wederpartij tekort in zijn recht op wederhoor. Onze docent leerde ons dat er een tussenweg bestond: bij tussenarrest zet het hof zijn extensieve lezing uiteen en vervolgens worden partijen in de gelegenheid gesteld om daarop te reageren. Dit verhaaltje uit de oude doos illustreert wat ik bedoel, want bij de opvatting van de tweeconclusieregel als in beginsel strakke regel bestaat deze tussenweg sinds het NOM- arrest niet meer, niet alleen niet wat betreft de grieven, maar ook niet wat betreft nieuwe feitelijke stellingen: de reactie van de wederpartij op de nieuwe lezing komt immers te laat; de rechter mag daarmee geen rekening meer houden. Er zit niets anders op dan te beslissen of in de eerste conclusiewisseling de grief, het verweer, de grond of de feitelijke stelling reeds voldoende duidelijk besloten lag . Is dit níét zo, dan is sprake van een (in beginsel) niet toelaatbaar novum en zit de ene partij op de blaren (de uitkomst van de zaak is mogelijk anders dan wanneer het novum was toegelaten). Is het wél zo, dan is het de andere partij die aan de verkeerde kant van de streep belandt (omdat hij de grief, het verweer, de grond of de feitelijke stelling in het door de wederpartij genomen processtuk had moeten onderkennen, maar dit niet heeft gedaan, terwijl herstel van deze omissie als gevolg van de strakke regel niet meer mogelijk is). Tertium non datur.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/2f2d4f6309dff6a8b1180a7826182735e71d734678ae62f71d75dc4941261784 | shasum -a 256