Onder 3.15 Parket bij de Hoge Raad 18 maart 2025

Volgens Bijlsma en Ligthart is het door de wetgever gehanteerde onderscheid tussen ‘dwang’ en ‘drang’ te eenvoudig en daarom niet overtuigend. Zij hebben de vraag of in een situatie waarin de veroordeelde zich geconfronteerd ziet met de keuze tussen (verdere) vrijheidsbeneming of deelname aan een medische interventie, sprake kan zijn van geldige - dus: vrijwillige - toestemming onder meer verkend aan de hand van het ethische onderscheid tussen een ‘aanbod’ en een ‘dreigement’, waarbij een ‘dreigement’ dwingt en een ‘aanbod’ niet. In het eerste geval verslechtert de uitgangssituatie van de ontvanger, terwijl dat bij een ‘aanbod’ niet het geval is. Zij merken op dat de voorwaardelijke straf in de rechtspraak veelal wordt gekarakteriseerd als ‘stok achter de deur’ die de veroordeelde ertoe moet bewegen een bijzondere voorwaarde te volgen, zoals het ondergaan van een medische behandeling. Volgens hen verhoudt deze wijze van uitdrukken zich niet goed met het karakter van de voorwaarde als aanbod om van (verdere) tenuitvoerlegging van de op zichzelf gerechtvaardigde straf af te zien indien de verdachte bereid is zich te laten behandelen. In het volgende citaat - met weglating van de voetnoten - wordt dit nader uiteengezet:

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/fcfb5ddf426e48c550327d04b4cb49eadeb46b788c1cb60b02c4acfb2462cc85 | shasum -a 256