Alinea 141 Raad van State 6 november 2019

In de uitspraak over het windpark De Drentse Monden en Oostermoer is in dit verband onder meer verwezen naar het onderzoeksrapport van het RIVM en de GGD getiteld "Health effects related to wind turbine sound" uit 2017 (hierna: rapport van het RIVM uit 2017) dat een overzicht bevat van de conclusies van recente wetenschappelijke onderzoeken met betrekking tot de gezondheidseffecten van het geluid van windturbines. In het rapport van het RIVM uit 2017 is ingegaan op de hinderlijkheid van met name het typerende ritmische karakter van het geluid van windturbines, aangeduid als amplitudemodulatie, zo heeft de Afdeling overwogen. Volgens het rapport van het RIVM uit 2017 is er een relatie tussen slaapverstoring die op individuele basis is gemeld en ergernis over het geluid van windturbines, maar is onvoldoende wetenschappelijk bewijs beschikbaar voor een directe relatie tussen gezondheidsrisico’s en het geluid van windturbines, zo staat in de uitspraak van 21 februari 2018. Daarbij is vermeld dat volgens het rapport van het RIVM uit 2017 de langdurige ergernis over de hinder van windturbines en het gevoel dat de kwaliteit van de leefomgeving is verminderd of zal verminderen negatieve gevolgen kunnen hebben voor het welzijn en de gezondheid. Dit is echter niet uniek voor windturbines, maar geldt ook voor andere stressoren, zo staat vermeld in het rapport van het RIVM uit 2017. In dit verband is over laagfrequent geluid overwogen dat in het rapport van het RIVM uit 2017 is geconcludeerd dat er geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar is dat de gestelde gezondheidsrisico’s van laagfrequent geluid van windturbines ondersteunt. In de uitspraak van 19 september 2018, ECLI:NL:RVS:3067, over het windpark Coevorden heeft de Afdeling onder 39 geoordeeld dat het door [appellant sub 1] en [appellant sub 5] genoemde artikel gepubliceerd in maart 2018 in het Duitse dagblad Allgemeine Zeitung en het artikel van de huisarts uit Den Bosch evenmin grond geven voor de conclusie dat er een direct verband is tussen windturbines en gezondheidsklachten. Deze conclusie kan naar het oordeel van de Afdeling evenmin worden getrokken op basis van de overige publicaties waarnaar wordt verwezen. In dit verband neemt de Afdeling in aanmerking dat zowel het informatieblad "Factsheet laag Frequent Geluid" van het RIVM als de aanbevelingen van Mundonovo sound research staat dat er wetenschappelijk een causaal verband tussen gezondheidsklachten en geluid dan wel laagfrequent geluid niet is aangetoond. Aan de waarschuwing van een radioloog waarnaar [appellant sub 1] verwijst gaat de Afdeling voorbij nu de vindplaats daarvan niet is medegedeeld.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/369a3cc3bc3cad841a9b6ed9eecbc61f7ff92649a903fb5bf860ece549eb899e | shasum -a 256