Onder 10 Raad van State 7 juli 2021

Wij stellen voorop dat een slechts twee-extremen-systeem (marginaal/terughoudend (‘geen redelijk denkende bestuurder…’) of ‘vol’/indringend) ons onverenigbaar lijkt met het evenredigheidsbeginsel als algemeen rechtsbeginsel omdat onzes inziens bij een werkelijke doel/middel/gevolgen-evenredigheidstoetsing de toetsingsintensiteit traploos meeglijdt met het gewicht van de betrokken algemene en particuliere belangen, de mate van aantasting van grondrechten en de omstandigheden van het geval. Voor de indringendheid van de rechterlijke toetsing van niet-bestraffende sancties achten wij, zoals uit de vorige volzin blijkt, twee oriëntatiepunten het meest relevant. Het eerste is dat van de aard en het gewicht van de bij de oplegging van de sanctie af te wegen algemene en particuliere belangen. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen geschillen waarbij slechts het belang van een direct-belanghebbende burger is betrokken (microbestuur, veelal financiële verhoudingen) en geschillen waarin algemenere en ook derdenbelangen zijn betrokken (macrobestuur). Bij microbestuur kan de rechterlijke toetsing doorgaans indringender zijn, bij macrobestuur ligt terughoudender toetsing in de rede. Het tweede oriëntatiepunt is de ingrijpendheid van het sanctiebesluit, met name de mate waarin fundamentele rechten van betrokkenen worden aangetast. Vergaande toetsing is in elk geval aangewezen als de sanctie vergaand inbreuk op de rechten van art. 8 EVRM maakt. De intensiteit van de rechterlijke toetsing van de vragen of een sanctie moet worden opgelegd en zo ja, welke, kan anders zijn dan de intensiteit van beoordeling van de hoogte van de sanctie. Wij onderscheiden in navolging van het US Supreme Court drie opvolgende delen op de intensiteitsschaal van rechterlijke beoordeling van besluiten: terughoudende toetsing ( restraint ) waar grote bestuurlijke ruimte onvermijdelijk is en grondrechten een bescheiden of geen rol spelen, vervolgens (in het midden van de schaal) toetsing op globale evenredigheid ( intermediate , dus met smallere bestuurlijke marges waar het gewicht van de belangen en de betrokkenheid van grondrechten oploopt), en indringend, i.e. op juistheid van het besluit ( intensive ) waar die belangen en grondrechtenaantasting maximaal is, waar de rechter zo mogelijk ook zelf de evenredigheidstoets overneemt.

$ curl -s https://bron.page/api/v1/blobs/c89ca0d135fe8b52282b59102727020dab2780288816d04ae1973b7ad8686804 | shasum -a 256